Красноармейски районӗнчи Карай ялӗнче пурӑнакансем иртнӗ эрнере ял уявне ирттернӗ.
Карай ялӗ 2021 ҫулччен Карай ял тӑрӑхӗн центрӗ шутланса тӑнӑ, халӗ, ял тӑрӑхӗсем вырӑнне территорири уйрӑмсем туса хунӑ хыҫҫӑн, асӑннӑ уйрӑм центрӗ пулса тӑрать. Шупашкартан ял 56 километрта, район центрӗнчен 10 километрта вырнаҫнӑ.
Виталий Михайлов таврапӗлӳҫӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ку ял ҫыннисем 1724 ҫулччен ясак тӳлесе тӑнӑ, 1866 ҫулччен вара патшалӑх хресченӗсем шутланнӑ. Унти чӑвашсем ҫӗр ӗҫӗпе аппаланнӑ, выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетнӗ, килти ал ӗҫӗпе аппаланнӑ, атӑ-пушмак ҫӗленӗ.
1930 ҫулччен ялта чиркӳ пулнӑ. 1900-мӗш ҫулта пӗр класс вӗренмелли чиркӳ шкулӗ уҫӑлнӑ, кӑштахран вӑл пысӑкланнӑ.
Паян та Карай ялӗ самана таппипе тан утать.
Ҫумӑр нумай ҫӑвать пулин те Чӑваш Енри аграрисем алӑ усмаҫҫӗ – вырма ӗҫне малалла тӑсаҫҫӗ. Паянхи кун тӗлне кӑтарту япӑхах мар темелле – тӗш тырӑн 40 процентне пухса кӗртнӗ.
Лаптӑкпа илес тӗк ку 97,6 пин ытла гектарпа танлашать. Хальччен 350 пин ытла тонна тырӑ ҫапса илнӗ, тухӑҫӗ пӗр гектартан 35,8 центнерпа танлашать.
Тухӑҫ енӗпе Красноармейски районӗ малта. Вал сборӗ Патӑрьел районӗнче ытларах. Ҫӗрпӳ, Куславкка тата Канаш районӗсем те лайӑх кӑтартусемпе палӑраҫҫӗ.
Вырма ӗҫе пынӑ вӑхӑтрах пахча ҫимӗҫ, ҫӗрулми, рапс тата горчица пухса кӗртеҫҫӗ, куккуруса силоса хываҫҫӗ. Кунсӑр пуҫне кӗрхисене акма тытӑннӑ – хальхи вӑхӑтра 6,7 пин ытла гектар акнӑ – ӗҫсем графикпа килӗшӳллӗн пыраҫҫӗ.
Кӑмакана бензин сапса чӗртни пысӑк инкекпе вӗҫленнӗ: пушар тухнӑ, кил хуҫи хӗрарӑмӗ вилнӗ.
Кун пек инкек кӑҫал кӑрлач уйӑхӗн 4-мӗшӗнче Красноармейски округӗнчи Карай ялӗнче пулнӑ. Ӳсӗр арҫын кӑмака хутма шухӑшланӑ та унта бензин сапнӑ, шӑрпӑк чӗртнӗ. Ҫунакан шӗвек часах хыпса илнӗ, кӑмака умӗнчи тивсе илекен япаласем ҫине куҫнӑ, унтан пӳрчӗпех сарӑлнӑ.
Ҫав самантра пӳлӗмре унӑн арӑмӗ ҫывӑрнӑ. Вӑл та ӳсӗр пулнӑ. Шел те, хӗрарӑм пушартан тухайман, сӗрӗмпе наркӑмӑшланса вилнӗ.
Суд палӑртнӑ тӑрӑх, арҫын бензин хӑрушӑ пулнине пӗлнӗ, анчах ҫӑмӑлттайла хӑтланнӑ. Суд ҫулталӑк ҫурӑлӑха унӑн ирӗкне чикӗлеме йышӑннӑ. Приговор вӑя кӗмен-ха.
Красноармейски шкулӗнче агротехнологи класӗ уҫӑлнӑ. Вӑл шкул ачисене хальхи ял хуҫалӑхӗпе паллашма тата аграри отраслӗнчи малашлӑха курма май парӗ.
Агротехнологи класне 14-18 ҫулсенчи 160 ача ҫӳрӗ. Унӑн тӗп тӗллевӗ – шӑпӑрлансене аграри профессийӗсемпе кӑсӑклантарасси тата пулас специалистсене хатӗрлесси.
Проект «Апат-ҫимӗҫ хӑрушсӑрлӑхӗн технологи тивӗҫтерӗвӗ» наци проекчӗпе килӗшӳллӗн пурнӑҫланать. «Таябинка» агрофирма, «Красное Сормово» тата «Волит» фирмӑсем ҫак проекта ырласа унта хутшӑннӑ.
Сӑмах май, хальи вӑхӑтра регионта 137 агролаборатори, 52 агрокласс тата 7 агротехнологи класӗ ӗҫлеҫҫӗ. Ҫавӑн пекех аграри колледжӗ тата Чӑваш патшалӑх аграри университечӗ ял хуҫалӑхӗ валли специалистсене хатӗрлеҫҫӗ.
Красноармейски тӑрӑхӗнчи Пӑрӑнтӑк ялӗ ҫурла уйӑхӗн 1-мӗшӗнче ҫуралнӑ кунне паллӑ тунӑ. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗн пабликӗнче хыпарланӑ. Унта пӗлтернӗ тӑрӑх, «уява ял ҫыннисем кӑна мар, хулара тӗпленнисем те, кӳршӗ ялсенче пурӑнакансем те йышлӑ пухӑннӑ».
Пӑрӑнтӑксене саламлама тӳре-шара, депутат тавраш пырса ҫитнӗ. Ҫав шутра Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Павел Семенов, Красноармейски районӗнчи Депутатсен пухӑвӗн председателӗ Валерий Петров пулнӑ.
Ял кунне хатӗрленсе вырӑнти хастарсем урамсене илемлетсе капӑрлатнӑ. Сӑн ӳкерӗнмелли вырӑнсем те тунӑ. Ҫатан карта тытса ҫавӑрнӑ, ачасем валли каруҫҫел ӑсталанӑ, чуччу ҫакнӑ.
Ял уявӗнче пӑрӑнтӑксем туй йӑли-йӗркине тата салтака ӑсатнине кӑтартнӑ. Уява вӗҫлес умӗн вӑйӑ картине тӑнӑ.
Васкавлӑ медпулӑшу пульницин «Красноармейски районӗн тӗп пульници» филиалне ҫамрӑк офтальмолог ӗҫлеме килнӗ. Вӑл – Виктория Геннадьена Федорова.
Студент чухне Виктория Васкавлӑ медпулӑшу пульницинче анестезиологи-реанимаци тата хирурги уйрӑмӗсенче медицина сестринче ӗҫленӗ, опыт пухнӑ.
Университетра вӗреннӗ чухне Викторийӑна офтальмологи енӗпе занятисен ярӑмӗсем килӗшнӗ. Ҫавӑн чухне вӑл ӑнланнӑ: ку – унӑн специальноҫӗ.
Республикӑра ку эрнере аграрисем вырмана тухнӑ, кӗрхи культурӑсене пухса кӗртме тытӑннӑ.
Утӑ уйӑхӗн 20-мӗшӗнче чи малтан Ҫӗрпӳ, Вӑрмар тата Красноармейски округӗсенчи аграрисем вырмана пуҫӑннӑ. Халӗ Патӑрьел, Вӑрнар, Шупашкар, Шӑмӑршӑ, Елчӗк тата Тӑвай округӗсенче те комбайнсем хире тухнӑ. Республикӑра пӗтӗмпе 900 ытла комбайн ӗҫе тухмалла.
Паянхи куна 959 гектар кӗрхи тулла пухса кӗртнӗ. Пӗтӗмпе ӑна 72 пин ытла гектар ҫинче вырмалла.
Ҫавӑн пекех аграрисем пахча-ҫимӗҫ пухса кӗртеҫҫӗ, выльӑх апачӗ хатӗрлеҫҫӗ. Ҫав вӑхӑтрах кӗркунне акса хӑварма ҫӗрсем хатӗрлеҫҫӗ. Пӗтӗмпе 84,8 пин гектар ҫӗр сухаламалла.
Чӑваш Енри хӑш-пӗр ҫемьене пушар пирки систерекен хатӗрсем тӳлевсӗр лартса парӗҫ. Вӑл хатӗрсене нумай ачаллӑ ҫемьесенче, пурнӑҫри йывӑр лару-тӑрури ҫемьесенче, социаллӑ хӑрушлӑхри ҫемьесенче вырнаҫтарӗҫ.
Пушар пирки систерекен хатӗре (вӑл тӗтӗм тухсан сасӑ кӑларса асӑрхаттарать) вырнаҫтарма республика хыснинчен 1,4 миллион тенке укҫа уйӑрнӑ.
Инкеклӗ ӗҫсен министерствин Чӑваш Енри управленийӗ ыйтнипе укҫана Улатӑр, Красноармейски тата Тӑвай районӗсене валеҫсе панӑ. Унччен вӑл тӗллевпе кӗмӗле ытти муниципалитета та уйӑрса панӑ.
Патшалӑх хыснинчен уйӑрнӑ укҫапа ятарлӑ ҫав хатӗрсене туянӗҫ тата вырнаҫтарса парӗҫ.
Утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче республикӑн Наци вулавӑшӗнче «Арча» проект ӗҫлесе кайнине пӗлтернӗ.
Ӑна уҫма видеоҫыхӑну мелӗпе Хӗрлӗ Чутай районӗнчи тӗп вулавӑшран Чӑваш Енӗн культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министрӗн пӗрремӗш ҫумӗ Татьяна Казакова, Хӗрлӗ Чутай тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Иван Михопаров, Алексий Бортсурманский ыркӑмӑллӑх фончӗн президенчӗ Александрина Вигилянская хутшӑннӑ. Вӗсем вулавӑшсене ҫӗнӗ проекта ӑнӑҫлӑн пурнӑҫа кӗртме суннӑ. Вӑл проекта йӑлана кӗнӗ ӑс-хакӑл пуянлӑхне упраса хӑварма тата ҫирӗплетме шухӑшласа кӑларнӑ.
Онлайн мелпе мероприятие ҫавӑн пекех Красноармейски тата Шӑмӑршӑ районӗсенчи тӗп вулавӑшсем, Ҫӗмӗрле районӗнчи Хутарти вулавӑшсем хутшӑннӑ. Вӗсем хӑйсем туса ирттерме палӑртнӑ ӗҫсемпе паллаштарнӑ.
Утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче республикӑн Наци вулавӑшӗнче «Арча» проект ӗҫлесе кайнине пӗлтернӗ.
Ӑна уҫма видеоҫыхӑну мелӗпе Хӗрлӗ Чутай районӗнчи тӗп вулавӑшран Чӑваш Енӗн культура, национальноҫсен ӗҫӗсен тата архив ӗҫӗн министрӗн пӗрремӗш ҫумӗ Татьяна Казакова, Хӗрлӗ Чутай тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗ Иван Михопаров, Алексий Бортсурманский ыркӑмӑллӑх фончӗн президенчӗ Александрина Вигилянская хутшӑннӑ. Вӗсем вулавӑшсене ҫӗнӗ проекта ӑнӑҫлӑн пурнӑҫа кӗртме суннӑ. Вӑл проекта йӑлана кӗнӗ ӑс-хакӑл пуянлӑхне упраса хӑварма тата ҫирӗплетме шухӑшласа кӑларнӑ.
Онлайн мелпе мероприятие ҫавӑн пекех Красноармейски тата Шӑмӑршӑ районӗсенчи тӗп вулавӑшсем, Ҫӗмӗрле районӗнчи Хутарти вулавӑшсем хутшӑннӑ. Вӗсем хӑйсем туса ирттерме палӑртнӑ ӗҫсемпе паллаштарнӑ.
+10.3 °C